Στην Κρήτη ψήσαμε ψωμί σαν άλλοτε

Τετάρτη, 31 Αυγούστου 2016. Κλειώ Καμπούρη

Στην Κρήτη ψήσαμε ψωμί σαν άλλοτε
Τα καλοκαίρια των παιδικών, εφηβικών, και τώρα που το σκέφτομαι, όλα τα καλοκαίρια της ζωής μου, τα θυμάμαι στην Κρήτη. Σε ένα χωριό πεδινό, χωρίς θάλασσα, με πολλές μουριές, ελιές και κληματαριές για να κάνουν ασκιανό, όπως λένε και οι ντόπιοι, όλες τις ώρες της ημέρας.
 
Κείμενο - Φωτογραφίες : Κλειώ Καμπούρη
 
Τα καλοκαίρια της ζωής μου τα θυμάμαι σε μια αυλή με τον παππού να μας τραγουδάει τον Ερωτόκριτο για παραμύθι, και τη γιαγιά να πλέκει και να μαγειρεύει, να ζυμώνει και να ξεφουρνίζει, γιατί στο χωριό φούρνος δεν υπήρχε, αλλά και να υπήρχε, καμιά νοικοκυρά δε σύγκρινε το εφτάζυμο ψωμί της με τα ετοιματζίδικα. 
 
Το εφτάζυμο ψωμί είμαι μια ολόκληρη ιστορία, ιεροτελεστία θα την έλεγα, με ξεματιάσματα και μισόλογα, με μυστικά, γεύσεις και αρώματα. Πώς ξεκινάει αυτή η ιστορία; Μα με το ρεβίθι και τον ...κουνενό.
 

 

Κουνενός! Άγνωστη λέξη για τους περισσότερους και για ακόμα πιο πολλούς άγνωστη και η μορφή του. Αυτό το ιδιαίτερο μείγμα λοιπόν χρησιμοποιείται για να φτιάξουν το προζύμι: ρεβίθι τριμμένο στο μύλο για να πάρουμε το ρεβιθάλευρο, ζεστό νερό, αλάτι και πιπέρι. Το «κυριότερο» συστατικό όμως είναι το ξεμάτιασμα. Τον κουνενό λοιπόν τον ετοίμαζε η γιαγιά, αυτή μόνο τον έβλεπε γιατί τα πολλά μάτια θα το φτιάρμιζαν (μάτιαζαν για τους υπόλοιπους). Ετοιμαζόταν από βραδύς και κατά τη διάρκεια της νύχτας, αφού τον σκέπαζε για να φουσκώσει, σηκωνόταν από το κρεβάτι, τον παρακολουθούσε και φυσικά το σταύρωνε για να πετύχει. Το ίδιο βράδυ οι υπόλοιπες γυναίκες κοσκίνιζαν το αλεύρι  και ήταν πολλές γιατί πως αλλιώς θα ζυμωνόταν 50 κιλά αλεύρι. Γιατί τόσο πολύ;

Γιατί το ψωμί θα μοιραζόταν σε όποιον βοηθούσε και το υπόλοιπο θα γινόταν παξιμάδι, που θα μας έθρεφε όλους για το υπόλοιπο καλοκαίρι. Αφού λοιπόν το προζύμι ήταν έτοιμο οι γυναίκες ξεκινούσαν το ζύμωμα, πρωί – πρωί, κι όσο κι αν ψιθύριζαν πάντα μας ξυπνούσαν. Όχι ότι κοιμόμασταν δηλαδή, αφού περιμέναμε πώς και πώς ένα κομματάκι ζύμης για να φτιάξουμε και το δικό μας ψωμάκι. Οι άντρες από την άλλη προετοίμαζαν το φούρνο. Μάζευαν ξύλα από μέρες και όταν ερχόταν η ώρα, άναβαν τη φωτιά και ετοίμαζαν τα κάρβουνα στον ξυλόφουρνο. Ο φούρνος ήθελε μάστορες καλούς για να πιάσει τη σωστή θερμοκρασία και να μην καεί το ψωμί.

 

Κατά τις 09.00  τα ψωμιά είχαν είδη μπει στο φούρνο. Κατά τις 10.00 το τραπέζι είχε στρωθεί, οι σαλάτες ήταν έτοιμες, το τυράκι μπόλικο, η ρακί άφθονη κι αν ήμασταν τυχεροί όλο και κάποιος χωριανός ερχόταν με τη λύρα του. Όσο ψωμί περίσσευε κοβόταν πάντα με το χέρι έμπαινε στο φούρνο για 1-2 μέρες ξερενόταν και  γινόταν παξιμάδι. Πως έβγαινε το παξιμάδι από το φούρνο; Με γέλια, γκρίνιες και φωνές γιατί όλα τα πιτσιρίκια ήθελαν να μπουν στο φούρνο για να το μαζέψουν. Και κέρδιζε πάντα ο μικρότερος!
 
Έτσι περνούσαν τα καλοκαίρια στο χωριό, με λαχανικά απ’ το περβόλι, ψωμί σπιτικό και γάλα απ’ την κατσίκα… Τα χρόνια πέρασαν οι γιαγιάδες και οι παππούδες έφυγαν. Ευτυχώς για εμάς όμως, οι μνήμες έμειναν, οι γεύσεις δεν ξεχάστηκαν και οι γονείς μας ακόμα προσπαθούν κάθε καλοκαίρι να μας μαζέψουν όλους έστω για 3 μέρες στο χωριό για να ζυμώσουν ψωμί, να στρώσουν τραπέζι και τώρα πια… να κεράσουν κι εμάς μια παγωμένη ρακί. 
 

 

  • Πιπεριές γεμιστές με ριζότο μανιταριών
    Πιπεριές γεμιστές με ριζότο μανιταριών
  • Αφράτη ομελέτα με τυρί και καρύδια
    Αφράτη ομελέτα με τυρί και καρύδια
  • Ραβιόλια γεμιστά με μανιτάρια και σάλτσα ντομάτας
    Ραβιόλια γεμιστά με μανιτάρια και σάλτσα ντομάτας
  • Κατσικίσιο τυρί στο τηγάνι με τραγανή κρούστα
    Κατσικίσιο τυρί στο τηγάνι με τραγανή κρούστα
  • Χοιρινό κότσι στη λαδόκολλα
    Χοιρινό κότσι στη λαδόκολλα
  • Αστακομακαρονάδα
    Αστακομακαρονάδα
  • Κρέπες ολικής με σέσκουλα ή σπανάκι
    Κρέπες ολικής με σέσκουλα ή σπανάκι
  • Τυρόπιτα με σιμιγδάλι (της κυρίας Εύας)
    Τυρόπιτα με σιμιγδάλι (της κυρίας Εύας)
  • Μπουτάκια κοτόπουλου με κρασί, σάλτσα φέτας και πατάτες ατμού
    Μπουτάκια κοτόπουλου με κρασί, σάλτσα φέτας και πατάτες ατμού
  • Μπιφτεκάκια πικάντικα με μπέικον
    Μπιφτεκάκια πικάντικα με μπέικον
  • Τηγανίτες με μπανάνα
    Τηγανίτες με μπανάνα
  • Ζύμη για λαζάνια σπιτικά
    Ζύμη για λαζάνια σπιτικά
MrOil