Λέγεται ότι το κάθε τσιγάρο αφαιρεί πέντε ολόκληρα λεπτά από την ζωή σου. Και προφανώς στη σκέψη και μόνο να αθροίσεις τα τσιγάρα που έχεις καπνίσει για να κάνεις την σούμα των χαμένων χρόνων, σε πιάνει ζάλη. Για αυτό, ίσως, και 1 στους 10 Έλληνες δήλωσε ότι με αφορμή τα νέα μέτρα που ισχύουν από την 1η Ιουλίου θα κόψει μαχαίρι το κάπνισμα, ενώ το 43% παραδέχεται ότι σίγουρα θα το ελαττώσει.
Τι κερδίζω και πότε;
Οκ, τα γενικά οφέλη τα ξέρουμε όλοι. Βελτίωση της φυσικής κατάστασης, αύξηση της αντοχής και γενικά καλύτερη υγεία. Τι συμβαίνει όμως στο σώμα ενός πρώην καπνιστή και πόσο γρήγορα αλλάζουν τα δεδομένα; Μόλις 20 λεπτά μετά το τελευταίο τσιγάρο σου, λοιπόν, ήδη η πίεση του αίματος και οι σφυγμοί φτάνουν στα κανονικά επίπεδα το ίδιο και η θερμοκρασία των άκρων σου. Σε 8 ώρες φτάνουν σε φυσιολογικές τιμές το μονοξείδιο του άνθρακα και το οξυγόνο σου. Στο 24ωρο ήδη έχεις μειώσει την πιθανότητα καρδιακής προσβολής, ενώ στο 48ωρο δυναμώνει η γεύση και η όσφρηση. Σε 72 ώρες η αναπνοή αρχίζει να λειτουργεί ομαλότερα, ενώ αυξάνεται η χωρητικότητα των πνευμόνων. Θα σου πάρει από 2 βδομάδες ως 3 μήνες μετά την τελευταία τζούρα για να δεις να βελτιώνονται η κυκλοφορία του αίματος, το περπάτημα και η λειτουργία των πνευμόνων, ενώ ίσως και 9 μήνες για να ξεχάσεις τον βήχα και την κούραση και να αντέχεις στα μακροβούτια με κρατημένη αναπνοή. Στον χρόνο πάνω μειώνεται στο μισό ο κίνδυνος για την εκδήλωση στεφανιαίας νόσου, ενώ στην πενταετία πέφτει στο μισό ο κίνδυνος για εμφάνιση καρκίνου του πνεύμονα. Μην σου πω ότι στα 10 χρόνια άκαπνος δεν διαφέρεις σχεδόν σε τίποτα από κάποιον που δεν υπήρξε ποτέ καπνιστής!
Και αν παχύνω;
Ένας από τους βασικούς φόβους που ακουμπάει πια τα όρια του μύθου είναι ότι όταν κόβεις το τσιγάρο παχαίνεις. Πόσοι το χρησιμοποιούν απλώς σαν δικαιολογία και πόσοι αληθινά το φοβούνται δεν ξέρει κανείς και δεν έχει ίσως και σημασία. Αυτό που έχει όμως σημασία είναι να βρούμε αν, πώς και γιατί ισχύει κάτι τέτοιο και σε ποιον βαθμό είναι αναστρέψιμο. Το τσιγάρο έχει αποδειχτεί ότι όχι μόνο μας κόβει συχνά την όρεξη, αλλά μας αυξάνει και τον μεταβολισμό προστατεύοντάς μας έτσι από περιττά κιλά και θερμίδες. Τι κάνει δηλαδή; Καταστέλλει την όρεξη για κάποιες λίγες ώρες, ενισχύει την αίσθηση κορεσμού μετά από τα γεύματα και αυξάνει την ενέργεια που καίμε – άρα περισσεύει λιγότερη για να κάτσει. Όταν, λοιπόν, κάποιος κόψει το κάπνισμα βλέπει ότι με σχετικά μεγάλη ευκολία μπορεί να πάρει κιλά όχι όμως όσα φοβάται. Οι γιατροί μιλάνε για μία αύξηση του σωματικού βάρους της τάξης του 3% - 5% αρκεί λίγη προσοχή για να μην αλλάξουμε εντελώς τις διατροφικές μας συνήθειες. Ωστόσο υπάρχουν και τα καλά νέα, αυτά που συνήθως ξεχνάμε να πούμε. Και αυτά προκύπτουν από τις έρευνες που υποστηρίζουν ότι μακροπρόθεσμα, η διακοπή του καπνίσματος βελτιώνει τον μεταβολισμό μας, γιατί επιτρέπει στον οργανισμό και να λειτουργήσει αλλά και να οξυγονώνεται πολύ καλύτερα. Μιλάμε άρα για μία πρόσκαιρη μείωση του μεταβολισμού η οποία είναι όχι μόνο αναστρέψιμη αλλά και ελέγξιμη. Οι γυναίκες λέγεται ότι είναι αυτές που παίρνουν πιο εύκολα βάρος, όμως σε όλες τις περιπτώσεις πρέπει να ξέρουμε ότι στους 6 μήνες δεν έχουμε πια καμία δικαιολογία, γιατί η επίδραση της διακοπής του καπνίσματος στον μεταβολισμό παύει να υφίσταται και επίσημα, με τη βούλα.
Άντε και το κόβω, την πείνα πώς την κόβω;
Για να βρούμε τη δική μας προσωπική ισορροπία κόβοντας το τσιγάρο καλό είναι να καταλάβουμε καλά τι σημαίνει «μεταβολισμός». Μιλάμε λοιπόν για τη διαδικασία αυτή που μεταβάλει (ή αλλιώς μεταβολίζει) την ύλη σε ενέργεια. Με λίγα λόγια τις μαγικές αυτές χημικές αντιδράσεις που κάνουν το φαγητό που καταναλώνουμε ενέργεια για να υπάρξουμε. Ιατρικές έρευνες και στατιστικές κάνουν λόγο για 3 με 4 έξτρα κιλά μετά το κόψιμο του τσιγάρου που και αυτά χάνονται πια πολύ πιο υγιώς και μόνιμα μετά από κάποιο καιρό. Προσοχή όμως γιατί οι αριθμοί αυτοί αφορούν ένα 80% περίπου που συνεχίζει τη ζωή του κανονικά, και σε ό,τι αφορά την διατροφή αλλά και την άσκηση. Γιατί δεν χρειάζεται να διευκρινίσουμε ότι άμα κόψεις το τσιγάρο, κόψεις και το περπάτημα ή το γυμναστήριο και πέσεις με φόρα στα λίπη και τα γλυκά, προφανώς δεν θα ανήκεις σε αυτήν την τυχερή κατηγορία.
Το ‘καψα, τώρα τι ν’ αρχίσω;
Όχι τα ναρκωτικά πάντως. Οι ανάγκες αντικατάστασης όταν κόβουμε το τσιγάρο είναι πολλαπλές. Χρειαζόμαστε κάτι να απασχολήσουμε τα χέρια και κάτι άλλο να γεμίζουμε το στόμα. Άσε που τις περισσότερες φορές ανοίγει και η όρεξη, κάτι που δικαιολογείται ως μία ανάγκη να αντικαταστήσουμε μία απόλαυση με μία άλλη άμεσα και άκριτα. Αν αφεθούμε, η εύκολη λύση είναι τα συνεχή τσιμπολογήματα, τα πρόχειρα σνακ και οι έντονες – βλέπε παχυντικές – γεύσεις. Υπάρχουν όμως λύσεις, άμα δούμε το θέμα με ψυχραιμία και λογική. Τα βασικά tips συνοψίζονται στις λέξεις νερό, έξυπνα και υγιεινά σνακ και σωστά και μελετημένα γεύματα. Προσπαθήστε λοιπόν να έχετε πάντα κοντά σας, στο σπίτι, στο γραφείο ή στο δρόμο ένα μπουκάλι νερό για να ξεγελιέστε ιδίως τώρα το καλοκαίρι αλλά και σακουλάκια με αποξηραμένα φρούτα, νιφάδες βρώμης, λαχανικά, ωμούς και ανάλατους ξηρούς καρπούς και άλλα παρόμοια. Μην ξινίζετε τα μούτρα σας, ο στόχος είναι διπλός (και άκαπνοι και κορμάρες στην παραλία).
