Με τρανζίστορ στην κουζίνα

Πέμπτη, 07 Νοεμβρίου 2013. Χριστίνα Τσαμουρά

Με τρανζίστορ στην κουζίνα

Ακούγοντας το ηχητικό ντοκουμέντο των τελευταίων λεπτών της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, την ώρα ακριβώς που εισβάλλουν τα ΜΑΤ, το μεν στομάχι κόμπος, οι δε μνήμες χείμαρρος.

Απ’ τα μισά τις δεκαετίας του 1970 που κάπως θυμάμαι τον εαυτό μου, θυμάμαι και την κουζίνα μας. Η μια της πόρτα έβγαζε στη μικρή αυλή με το πλακάκι-σκακιέρα και τις ροδιές που είχε φυτέψει ο παππούς. Για να βρεθείς εκεί έπρεπε να κατέβεις πέντε σκαλοπάτια –τη μέρα που κατάφερα να πηδήξω και τα πέντε με ένα σάλτο ήμουν ο ήρωας της γειτονιάς. Η κουζίνας μας είχε κάτω μωσαϊκό και κάτι ξύλινα ντουλάπια χρώματος ξεθωριασμένου φιστικί. Ο νεροχύτη ήταν από μάρμαρο κι όταν έπλενες τα χέρια σου ή έκανες φούσκες με τη σαπουνάδα, φυσώντας μέσα από εκείνο το πλαστικό «εργαλείο» που έμοιαζε με λιλιπούτειο χτυπητήρι χαλιών, μπορούσες μέσα από το παράθυρό του να βλέπεις λεφούσι τις χρυσόμυγες και τη συκιά του γείτονα. Η κουζίνα μας είχε και ένα ακόμη μόνιμο χαρακτηριστικό: το τρανζίστορ. Το τρανζίστορ υπήρξε σταθερά παρόν σε όλα τα μαγειρέματα των παιδικών χρόνων, μόνο που το έβρισκες στα πιο απίθανα μέρη, άλλοτε να ακροβατεί σε μια γωνιά του εξαεριστήρα κι άλλοτε να στέκεται θριαμβευτής πάνω απ’ τα κεφάλια όλων μας σε αναποδογυρισμένο τάπερ πάνω στο ψυγείο. Το τρανζίστορ ήταν το μόνο πράγμα που δεν είχε θέση σε ένα σπίτι όπου το-καθετί-έχει-τη-θέση-του. Η θέση του τρανζίστορ ήταν όπου έπιανε καλύτερα. Και κάθε μέρα έπιανε κι αλλού. Αλλά πάντα Ελληνική Ραδιοφωνία.

Αν μπορούσα να κάνω λόγια την αίσθηση που μου έμεινε από εκείνη την κουζίνα θα έλεγα κάτι τέτοιο: ένα γλυκό αεράκι φτιαγμένο από μελωδίες και μυρωδιές να σου χαϊδεύει ρουθούνια και αυτιά, καθώς παίζεις αμέριμνο με τα lego σου, κάτι Κυριακές μεσημέρια. Κάποια τραγούδια πήγαιναν άπατα –όπως και κάποια φαγητά. Κάποια άλλα με συνέπαιρναν τόσο πολύ που ακούγοντάς τα ξέχναγα να μεγαλώσω. «Δρόμοι γεμάτοι πιπεριές/και ξαφνικές καλοκαιριές/απ’ τα μισά του μήνα Μάρτη/στον κόσμο τούτο είναι φορές/που πάει κανείς και δίχως χάρτη». Με το τουβλάκι του lego στο χέρι, παιδάκι πράμα, έμενα ώρες, μήνες, χρόνια ακίνητο, ταξιδεύοντας νοερά -ποιος να θυμάται πια  πού- μέχρι που οι γονείς μπήγανε φωνή «αν κρυώσει το φρικασέ, δεν τρώγεται». Επιτόπου θρυμματιζόταν το ένα όνειρο για να αρχίσει αμέσως το άλλο: αρνάκι σπιτικό και μυρωδάτο σε τραπέζι-φορμάικα. Με το τρανζίστορ κολλημένο στο αυτί και το δείκτη να γυρίζει γραμμούλα τη γραμμούλα τα ερτζιανά με χειρουργική ακρίβεια, ώστε να πετύχει το πιο καθαρό σήμα, η μανούλα εγκαινίαζε την τελετουργική πράξη του καθημερινού μαγειρέματος. Αυτή ήταν η πρώτη της κίνηση: να βεβαιωθεί ότι έπιασε Τρίτο. Την ποδιά την έβαζε μετά. Καθάριζε κρεμμυδάκια κι άκουγε άριες. Μόνο όταν μαγείρευε ο πατέρας ακούγαμε «μπουζούκι». Της μανούλας δεν τις πολυάρεσαν τα «λαϊκά» –τις φαίνονταν βαριά. Ούτε τα βαριά φαγητά της άρεσαν. Μόνο όταν μαγείρευε ο πατέρας τρώγαμε «βαριά». Μια χειμωνιάτικη μέρα, που είχαν ενώσει τις δυνάμεις τους στην κουζίνα, φτιάχνοντας κρεατόσουπα, εκεί που ξάφριζαν το μοσχαράκι , ανάμεσα στους κοχλασμούς, ταξίμι βαρύ αντήχησε κι έφτασε ως το σαλόνι. Πριν προλάβει η μαμά να σκουπίσει χέρια και να βουτήξει το τρανζίστορ, που «χάλασε», για να ξαναπιάσει το σωστό σταθμό, μια πολύ γνώριμη φωνή προλόγισε τη φάση: «Ο Γιώργος Ζαμπέτας αυτοσχεδιάζει στο μπουζούκι για το Τρίτο Πρόγραμμα». Δευτερόλεπτα σιωπής. Αμέσως μετά ο πατέρας ξεκαρδίστηκε, η μαμά με το ζόρι κράταγε τα γέλια της πάνω απ’ την κατσαρόλα, το παιδί έσπευσε με διευκρινιστικές για να καταλάβει το αστείο. «Μαμά, ποιος ήταν αυτός». «Ο Χατζιδάκις, παιδί μου». «Και γιατί γελάτε;». «Όταν θα μεγαλώσεις θα καταλάβεις. Άντε, πλύνε τα χέρια σου τώρα».

Μεγάλωσα και κατάλαβα. Ότι αυτό που σ’ έφτιαξε δεν καταργείται, ότι στις εικόνες της θύμησης δεν πέφτει μαύρο, ότι ο νους δεν εκκενώνεται από ΜΑΤ. «Ψυχή βαθιά», είναι οι τελευταίες λέξεις του εκφωνητή των τελευταίων λεπτών της Ελληνικής Ραδιοφωνίας (βίντεο στο τέλος). Και η Ελληνική Ραδιοφωνία είναι κομμάτι της βαθιάς ψυχής μας…

  • Κουνουπίδι και μανιτάρια ογκρατέν
    Κουνουπίδι και μανιτάρια ογκρατέν
  • Χορτόπιτα με ανθότυρο και κουκουνάρι
    Χορτόπιτα με ανθότυρο και κουκουνάρι
  • Πατάτες ογκρατέν με μανιτάρια στο φούρνο
    Πατάτες ογκρατέν με μανιτάρια στο φούρνο
  • Σαλάτα με πένες, κολοκυθάκια και κουκουνάρι
    Σαλάτα με πένες, κολοκυθάκια και κουκουνάρι
  • Χοιρινό με πουρέ και κρασάτη σάλτσα
    Χοιρινό με πουρέ και κρασάτη σάλτσα
  • Ντομάτες γεμιστές με τυριά και κρεμμύδια
    Ντομάτες γεμιστές με τυριά και κρεμμύδια
  • Αρνάκι με κρασί
    Αρνάκι με κρασί
  • Γεμιστός σολομός με σπανάκι και σάλτσα άνηθου
    Γεμιστός σολομός με σπανάκι και σάλτσα άνηθου
  • Μπουρδέτο με σκορπίνες
    Μπουρδέτο με σκορπίνες
  • Ζουμερά μπούτια γαλοπούλας στο φούρνο με τραγανή πετσούλα
    Ζουμερά μπούτια γαλοπούλας στο φούρνο με τραγανή πετσούλα
  • Κοτόπουλο κοκκινιστό με μελιτζάνες, καρότα και κους κους
    Κοτόπουλο κοκκινιστό με μελιτζάνες, καρότα και κους κους
  • Πατάτες με κιμά ογκρατέν
    Πατάτες με κιμά ογκρατέν